کد ایمنی ساخت ۲۰۲۵: کتاب الزام‌آور دومی که در روزنامهٔ رسمی نیست

راستی‌آزمایی‌شده در تاریخ 2026-09-15 بر پایهٔ منابع رسمی: متن فرمان شمارهٔ ۱۹ سال ۲۰۲۵ از درگاه قوانین دبی (dlp.dubai.gov.ae). پیوند منبع کنار هر حکم و در پایان مقاله آمده است. درگاه یادآور می‌شود که نسخهٔ انگلیسی ترجمه است و در صورت اختلاف متن عربی مقدّم است. این مشاورهٔ حقوقی نیست: هر کارگاه و هر اخطار بر پایهٔ مدارک خودش سنجیده می‌شود.

در ۲۰۲۱ دبی کد ساختمانی را الزام‌آور کرد و آن را نه در روزنامهٔ رسمی بلکه روی وب‌سایت نهادها منتشر ساخت. در ۲۰۲۵ همان شیوه بار دوم به کار رفت — این‌بار برای ایمنی ساخت. تکرار یک ساختار، آن را از استثنا به الگوی کاری بدل می‌کند و دانستنش برای هر کسی که می‌سازد یا کنار کارگاه زندگی می‌کند سودمند است.

سند عبارت است از Decree No. (19) of 2025 Concerning Safety in Construction Works in the Emirate of Dubai که در ۷ آوریل ۲۰۲۵ صادر شد. مادهٔ ۱۱: فرمان سه ماه پس از انتشار در روزنامهٔ رسمی لازم‌الاجرا می‌شود.

کد ایمنی چیست

مادهٔ ۱ کد ایمنی را «کد رویه‌های ایمنی ساخت» تعریف می‌کند که شهرداری آن را تهیه و بر پایهٔ این فرمان تصویب می‌شود. این کد قواعد، استانداردها، راهنماها و تکالیفی را می‌گذارد که باید رعایت شود تا:

• ایمنی کارگران درون و بیرون کارگاه‌های ساختمانی امارت تأمین شود؛
• جان، اموال و تجهیزات محافظت گردد؛
• خطر حوادث، آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی کاهش یابد.

عبارت «درون و بیرون» تزیین نیست: حمایت متوجه کسانی هم هست که در کارگاه کار نمی‌کنند، یعنی همسایگان کارگاه.

چه کسانی مکلف‌اند

مادهٔ ۴ مخاطبان را صریح نام می‌برد: همهٔ پیمانکاران و شرکت‌های مشاور مهندسی باید هنگام اجرای کارهای ساختمانی در کارگاه‌های امارت، همهٔ قواعد، استانداردها، راهنماها و تکالیف کد را رعایت کنند.

مادهٔ ۳ قلمرو را می‌گذارد: کد بر همهٔ پهنه‌های امارت، از جمله مناطق ویژهٔ توسعه و مناطق آزاد، مانند مرکز مالی بین‌المللی دبی جاری است. همان قالبی که در قانون شهرسازی شمارهٔ ۱۶ سال ۲۰۲۳، قانون پسماند شمارهٔ ۱۸ سال ۲۰۲۴ و فرمان کد ساختمانی شمارهٔ ۴۵ سال ۲۰۲۱ دیدیم.

همان سازوکار انتشار و اینکه چرا مهم است

مادهٔ ۵ راه‌حل ۲۰۲۱ را تقریباً واژه‌به‌واژه تکرار می‌کند:

«The Safety Code approved under this Decree will be deemed publicly proclaimed, binding, and enforceable on all persons upon its publication on the official websites of the DM and the Competent Entity. The Safety Code will have the same binding force as the Legislation published in the Official Gazette of the Government of Dubai pursuant to the above-mentioned Law No. (32) of 2015.»

«کد ایمنی که بر پایهٔ این فرمان تصویب شود، با انتشار روی وب‌سایت‌های رسمی شهرداری و نهاد صالح، برای همگان اعلام‌شده، الزام‌آور و قابل اجرا تلقی می‌گردد. و همان قدرت الزام‌آوری قوانین منتشرشده در روزنامهٔ رسمی دولت دبی را بر پایهٔ قانون شمارهٔ (۳۲) سال ۲۰۱۵ خواهد داشت.» — فرمان شمارهٔ (۱۹) سال ۲۰۲۵، مادهٔ ۵

دو سند پیاپی با این شکل — کد ساختمانی ۲۰۲۱ و کد ایمنی ۲۰۲۵ — یعنی مدوّن‌های فنی الزام‌آور در دبی روی وب‌سایت نهادها زندگی می‌کنند نه در روزنامه. و جست‌وجو باید همان‌جا باشد.

⚠️ دو مادهٔ شبیه با نقطهٔ آغاز متفاوت

اینجا خطا آسان است، پس دو مهلت را جدا می‌کنیم.

سند	چه زمانی خود سند نافذ می‌شود	چه زمانی خود کد منتشر می‌شود
فرمان کد ساختمانی (۲۰۲۱)	۳۰ روز پس از انتشار فرمان	ظرف ۳۰ روز از تاریخ انتشار فرمان
فرمان کد ایمنی (۲۰۲۵)	۳ ماه پس از انتشار فرمان	ظرف سه ماه از تاریخ نافذ شدن فرمان

تفاوت ظاهری نیست: در ۲۰۲۱ شمارش انتشار کد از انتشار فرمان آغاز می‌شد و در ۲۰۲۵ از نافذ شدن آن. هر دو عبارت را همان‌گونه که نوشته شده می‌آوریم و از آن‌ها تاریخ تقویمی درنمی‌آوریم: تاریخ واقعی ظهور کد روی وب‌سایت را باید از خود نهاد پرسید.

کد چگونه نگهداری می‌شود و چه کسی بازرسی می‌کند

مادهٔ ۲: کد را شهرداری با هماهنگی نهاد صالح تهیه می‌کند و با تصمیم مدیرکل تصویب می‌شود. مادهٔ ۶: شهرداری همراه نهاد صالح کد را مرتب بازنگری و به‌روز می‌کند؛ به‌روزرسانی‌ها با تصمیم مدیرکل تصویب و روی همان وب‌سایت‌های رسمی منتشر می‌شود. مانند فرمان ۲۰۲۱، دوره‌ای نام برده نشده و ما نمی‌سازیم.

مادهٔ ۸ ابزار نظارت می‌دهد: کارکنان تعیین‌شدهٔ شهرداری و نهاد صالح اختیار ضابط قضایی دارند، می‌توانند کارگاه‌ها و کارهای ساختمانی را بازرسی کنند، صورت‌جلسهٔ تخلف بنویسند و در صورت لزوم از پلیس کمک بگیرند.

چه چیزی لغو شد

مادهٔ ۱۰ سند لغوشده را مشخص نام می‌برد: تصمیم اداری شمارهٔ (۵۱) سال ۲۰۰۸. به‌علاوه قاعدهٔ کلی — هر حکمی در هر قانون دیگر تا اندازهٔ مغایرت با فرمان لغو است.

این از موارد نادری است که سلف به نام خوانده می‌شود: اگر جایی ارجاع به تصمیم ۲۰۰۸ را به‌عنوان قاعدهٔ نافذ ایمنی ساخت دیدید، کهنه است.

⚠️ جریمه‌ها را اینجا چاپ نمی‌کنیم

مادهٔ ۷ فهرست اعمالی را که تخلف از این فرمان یا کد به شمار می‌رود، و مجازات‌ها و تدابیر اداری متناظر را، به تصمیم جداگانهٔ رئیس شورای اجرایی می‌سپارد. در خود فرمان حتی یک مبلغ نیست و ما عدد از منابع دست‌دوم نمی‌آوریم: جریمهٔ راستی‌آزمایی‌نشده بدتر از نبودنش است.

از این برای خریدار و ساکن چه برمی‌آید

سه نکته که مستقیم از متن پیداست. نخست: ایمنی ساخت مدوّنی الزام‌آور دارد نه عرف صنفی، و پیمانکار و مشاور مهندسی هر دو مکلف‌اند. دوم: حمایت بیرون از کارگاه هم می‌رود، یعنی همسایگان کارگاه تکیه‌گاه هنجاری دارند نه صرفاً شکایت از سروصدا. سوم: تخلف را بازرسانی ثبت می‌کنند که حق ورود به کارگاه دارند — پس برای کارگاه خطرناکِ کنار دست، مرجعی هست.

اینکه ساختهٔ موجود چگونه کنترل می‌شود — قانون شمارهٔ ۳ سال ۲۰۲۶ دربارهٔ کیفیت و ایمنی ساختمان‌ها؛ و الزامات خود طرح از کجا می‌آید — فرمان کد ساختمانی دبی.

آنچه اینجا ادعا نمی‌کنیم

• محتوای کد رویه‌های ایمنی ساخت. فرمان به آن اعتبار می‌دهد اما بازنشرش نمی‌کند؛ حتی یک قاعده از آن اینجا نیست.
• تاریخ واقعی انتشار کد. فرمان مهلت‌ها را نسبی می‌گوید؛ تاریخ تقویمی را باید از شهرداری پرسید.
• مبلغ جریمه‌ها. در تصمیمی جداگانه است که نخوانده‌ایم.
• محتوای تصمیم لغوشدهٔ شمارهٔ ۵۱ سال ۲۰۰۸. واقعهٔ لغو را می‌گوییم نه احکامش را.
• مفاد قانون شمارهٔ ۳۲ سال ۲۰۱۵. به‌عنوان چارچوب الزام‌آوری انتشار نام برده شده است.

منابع

• Decree No. (19) of 2025 Concerning Safety in Construction Works in the Emirate of Dubai — درگاه قوانین دبی: مادهٔ ۱ (تعریف کد ایمنی، حمایت از کارگران درون و بیرون کارگاه، کاهش حوادث و آسیب‌ها و بیماری‌های شغلی)، مادهٔ ۲ (تهیه توسط شهرداری با هماهنگی نهاد صالح، تصویب با تصمیم مدیرکل، انتشار روی وب‌سایت‌های رسمی ظرف سه ماه از نافذ شدن فرمان)، مادهٔ ۳ (سریان بر همهٔ پهنه‌ها از جمله مناطق ویژه و آزاد مانند DIFC)، مادهٔ ۴ (تکلیف همهٔ پیمانکاران و شرکت‌های مشاور مهندسی)، مادهٔ ۵ (قدرت الزام‌آور انتشار روی وب‌سایت‌های رسمی برابر با روزنامهٔ رسمی بر پایهٔ قانون شمارهٔ ۳۲ سال ۲۰۱۵)، مادهٔ ۶ (بازنگری و به‌روزرسانی منظم، تصویب با تصمیم مدیرکل، انتشار به‌روزرسانی‌ها)، مادهٔ ۷ (تخلفات و مجازات‌های اداری با تصمیم جداگانهٔ رئیس شورای اجرایی)، مادهٔ ۸ (اختیار ضابط قضایی، بازرسی کارگاه‌ها، صورت‌جلسه، کمک پلیس)، مادهٔ ۱۰ (لغو تصمیم اداری شمارهٔ ۵۱ سال ۲۰۰۸ و احکام مغایر)، مادهٔ ۱۱ (نافذ شدن سه ماه پس از انتشار). صادر در ۷ آوریل ۲۰۲۵.
• Decree No. (45) of 2021 Concerning the Dubai Building Code — درگاه قوانین دبی: مادهٔ ۲ (انتشار کد روی وب‌سایت ظرف ۳۰ روز از انتشار فرمان) و مادهٔ ۹ (نافذ شدن ۳۰ روز پس از انتشار) — برای مقایسهٔ نقطه‌های آغاز آورده شده است.